BİRLEŞİK SÖZCÜK
İki sözcüğün bir araya gelerek yeni bir kavramı karşılamak üzere birleşip kalıplaşmasıyla oluşan sözcüklerdir.
Birleşik sözcükler değişik şekillerde oluşur. Bazıları isim tamlamalarının kaynaşmasıyla , bazılarının da sıfat tamlamalarının kaynaşmasıyla oluşur.
Birleşik sözcükleri şu şekilde sıfatlandırılır
A)ANLAMSAL KURULUŞLARINA GÖRE BİRLEŞİK SÖZCÜKLER
1)Her iki sözcük de gerçek anlamını yitirebilir.
*Saksıdaki hanımeli mi?
*Kuşburnu içer misin?
*Biraz da imambayıldı alır mısın?
*Seni tahtakurusu sırmış.
2)Sözcüklerden yalnız biri anlamını yitirmiş olabilir.
*Şu yeryüzünde ne insanlar var.
*Eskişehir e gittin mi?
Not:Sözcükler birleşirken sözcüklerden bir dahi gerçek anlamını yitirirse birleşik sözcük bitişik yazılır.
3)Her iki sözcük de gerçek anlamını koruyabilir:
*Kuzeybatı ya gideceksin.
*Bu ayakkabı ne kadar?
B)BİÇİMSEL KURULUŞLARI (YAPILIŞLARI) BAKIMINDAN BİRLEŞİK SÖZCÜKLER
1.İsim Tamlaması Yoluyla:
*Yüzbaşı seni çağırıyor.
*Batık denizaltı çıkarıldı.
*Balayına nereye gidecekler?
*Saksıdaki aslanağzı mı?
2)Sıfat Tamlaması Yoluyla:
*Askerliğini Kırıkkale de yapmış.
*Sen ne kadar açıkgöz birisin?
*Sivrisinek bataklıklarda çok olur.
*Acıgöl e hangi yoldan gidebilirim?
3)İyelik Ekinin Kaynaştırması Yoluyla:
*Öğrencileri başıboş bırakmamak lazım.
*O bağrıyanık bir annedir.
*Bunlar sütübozuk insanlardır.
4)İki Çekimli Fiilin Kaynaşması Yoluyla:
*Sen ne kadar vurdumduymaz bir insansın.
*Bu çekyat eskimiş
*Dedikodu yapanları sevmem.
*Uyurgezerlik bir hastalıktır.
*Gelgitin diğer adı ne?
Yorum Yaz